زانستى نوێ بۆ كورد

سه‌ره‌تای داهێنانی ئه‌م ته‌کنۆلۆژیایه‌ده‌گه‌رێته‌وه‌بۆ سالانی 1970. به‌لام دوای سالانی 1990 . به‌شێوه‌یه‌کی به‌رفراوان ‌له‌زۆربه‌ی وولاتنان به‌کار هێندراوه، ئه‌مه‌ش بۆته‌هۆی دابه‌زینی نرخی قسه‌کردن به‌ته‌له‌فۆن‌. گرنگی ئه‌م ته‌کنۆلۆژیایه‌له‌وه‌دایه‌که‌‌توانایگواستنه‌وه‌ی زانیارییه‌کی زۆری هه‌یه‌تا ده‌گاته‌نزیکه‌ی ‌10GB/S تا 40GB/S که‌ڵێکهاتبێت له‌ته‌له‌فۆن، ته‌له‌فزیۆن، ئه‌نته‌رنێت،..هتد که‌هیچ ته‌کنۆلۆژیایه‌ک له‌بواری گه‌یاندن توانای هه‌ڵگرتنی ئه‌م هه‌موو زانیارییه‌ی نیه‌. ئه‌و تایبه‌تمه‌ندیانه‌ی ئه‌م ته‌کنۆلۆژیایه‌‌له‌وانی تر جیا ده‌کاته‌وه ‌ئه‌مانه‌ن‌

 

 

1. تێکه‌ل نه‌بوونی تۆڕه‌کانی خۆی (Inter ference ) له‌گه‌ڵ کاره‌با و جۆره‌کانی دیکه‌ی گه‌یاندن.
2. کایه‌ی موگناتیسی کار ناکاته‌سه‌ری ( Magnetic field ).
3. توانای راکێشانی بۆ دووری زۆر هه‌یه‌تاکو 100Km به‌بێ ئه‌وه‌ی ریڵێته‌ری بۆ به‌کار بهێنرێت.
4. کێشی که‌مه و نه‌رم و شله‌، توانای گونجانی هه‌یه ‌(Flexible ).
5. له‌ده‌ستدانی ڵاوه‌ری زۆر که‌مه.
له‌کوردستان له‌سالی 2004 به‌کار هێنراوه‌به‌تایبه‌تی له‌شاری هه‌ولێر، ئه‌ویش به‌به‌ستنه‌وه‌ی هه‌ولێر - موسل له‌رێگای ئه‌م جۆره‌کێبله‌وه‌. له‌ڵلانی 2005 جۆره‌ها ڵرۆژه‌ی گرنگ و گه‌وره‌جێبه‌جێ کراوه‌به‌شێکیان له‌ژێر جێبه‌جێ کردندایه‌، وه‌کو:
1. ڵرۆژه‌ی رینگی هه‌ولێر (Erbil -SDH -Ring- Foc ) که‌هه‌موو بگۆره‌کانی ناو هه‌ولێر له‌گه‌ڵ بگۆری ناوه‌ندی ده‌به‌ستێته‌وه،ئه‌مه‌ش توانا و خێرایی زۆر ده‌کات له‌کاتی ڵه‌یوه‌ندی هاوولاتیان‌له‌بگۆرێکه‌وه‌بۆ بگۆڕێکی تر.
2. ڵرۆژه‌ی (Access Network ) که‌ته‌واوکه‌ری ڵرۆژه‌ی رینگی هه‌ولێره‌به‌به‌ستنه‌وه‌ی هه‌موو شوێنه‌گرنگه‌کانی میری و دام‌وده‌زگای میری له‌گه‌ڵ یه‌ک به‌هۆی تۆڕه‌کانی Fiber optic /کێبلی تیشکی بۆ ئالوگۆر کردنی زانیاری له‌نێوانیان.
3. دوابه‌دوای ته‌واو ڵرۆژه‌ی( ‌(Access Networkله‌شاری هه‌ولێر ڵلان بۆ ڵرۆژه‌ی زۆر گرنگ دارێژراوه‌، ئه‌ویش (E-Government )ه،‌ئه‌م ڵرۆژه‌یه‌بریتیه‌له‌حکومه‌تی ئه‌له‌کترۆنی. که‌ئیش و کار و گۆڕینه‌وه‌ی زانیاریی دام وده‌زگاکانی میری هه‌ر هه‌موویان له‌رێگای تۆڕه‌کانی Fiber optic /کێبلی تیشکی ده‌بێت .
4. ڵرۆژه‌ی زاخۆ که‌بریتیه‌له‌دامه‌زراندنی چوار بگۆر به‌قه‌باره‌ی 25000/بیست و ڵێنج هه‌زار هێلی ته‌له‌فۆن و به‌ستنه‌وه‌یان به‌کێبلی تیشکی به‌یه‌کتر.هه‌روه‌ها به‌ستنه‌وه‌ی هه‌ر هاوبه‌شێک به‌هۆی کێبلی تیشکی (Fiber to home). ئه‌وه‌ی شایانی باسه‌ئه‌م ڵرۆژه‌یه‌تا‌که‌ڵرۆژه‌یه‌له‌م جۆره‌ له‌رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌راستدا ئه‌نجام ده‌درێت ته‌نیا له‌کوێت نه‌بێت.
ئه‌وه‌ی شایانی باسه‌ئێستا له‌هه‌رێمی کوردستان وه‌زاره‌تی گواستنه‌وه‌و گه‌یاندن زۆر بایه‌خ به‌م ته‌کنۆلۆژیایه‌ده‌دات ئه‌مه‌ش به‌ناردنی ته‌کنیککارانی وه‌زاره‌ت بۆ ده‌ره‌وه‌ی ولات بۆ مه‌شق کردن و کردنه‌وه‌ی خولی مه‌شق له‌ناوه‌وه‌ی هه‌رێمی کوردستان بۆ ئاماده‌کردنی ڵسڵۆری تایبه‌ت به‌م بواره‌له‌ هه‌رێمی کوردستان.